النُّشُورُ » « 1 » - تلاش به خاطر كسب كه خود صدقه است . « 2 » - تلاش به خاطر عبادت در وقت مشخّص بدون توجّه به فصول سال و تغيير شرايط جوّى و جاى نامناسب . از اين‌رو ، واجب است اداى نماز به هر طريقى ، موقعى كه وقت داخل شده باشد : « إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً » « 3 » . حتّى در خلال جنگ : « فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً » « 4 » و روزه واجب است گرفتنش در طولانىترين روزها ، همان‌طورى كه گرفته مىشود در كوتاه‌ترين روزها : « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ » « 5 » . و حج ، در هر فصلى از فصول سال كه باشد ، انجام مىگيرد : « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ » « 6 » ، « الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ » « 7 » . روشن است كه پيش از اسلام ، عرب براى اين‌كه تجارتشان را به آسانى در بازارهاى ساليانه انجام دهند و براى اين‌كه بين تجارت و اين عبادت را هماهنگ سازند ، حج را در فصل بهار به طور ثابت قرار داده بودند و براساس اقتضاى اين قراردادشان ناگزير بودند كه براساس تعيين مدّت عمل كنند كه آن را ( نسيىء ) مىناميدند ، از اين‌رو قرآن كريم اين عادت را لغو كرد ، موقعى كه ثابت كرد ( يا بهتر اين‌كه بگوييم تثبيت مجدّد كرد ) تاريخ قمرى معيّنى را كه با گذشت تمام فصول سال آن تاريخ نيز مىگذرد ، اين مطلب در آيهء كريمه آمده است : « إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ » « 8 » - و بالاخره تلاش دفاع از حقيقت مقدّسه ، و دراين‌باره توجيه با ترديد بيشترى همراه است ، ولى از بالاترين توان برخوردار است : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ

--> ( 1 ) - ملك ( 67 ) آيه 16 : بر شانه‌هاى آن ( زمين ) راه برويد و از روزىهاى پروردگار بخوريد ، ( و بدانيد ) بازگشت و اجتماع شما به سوى اوست . ( 2 ) - ر ك : ص 481 از متن ( حديث صدقه ) ( 3 ) - نساء ( 4 ) آيه 103 : زيرا نماز وظيفهء ثابت و معيّنى است براى مؤمنان . ( 4 ) - بقره ( 2 ) آيه 239 : و اگر ( به خاطر جنگ و يا خطر ديگرى ) بترسيد ، بايد ( نماز را ) در حال پياده يا سواره انجام دهيد . ( 5 ) - بقره ( 2 ) آيه 185 : كسانى كه در ماه رمضان در حضر باشند ، بايد روزه بگيرند . ( 6 ) - بقره ( 2 ) آيه 189 : دربارهء هلال‌هاى ماه از تو سؤال مىكنند ؛ بگو ! اين‌ها بيان اوقات ( طبيعى ) براى مردم و حج است . ( 7 ) - بقره ( 2 ) آيه 197 : حج در ماه‌هاى معيّنى است . ( 8 ) - توبه ( 9 ) آيه 37 : تغيير دادن ماه‌هاى حرام كفرى است كه بر كفر آنها افزوده مىشود .